Driving and transport

«Առանձնահատուկ» համարանիշը մեծ պահանջարկ ունեցող համարանիշներից տարբերվում է տառերի ու թվերի համադրությամբ, օրինակ՝ ՕՕ++ՕՕՕ և դրա տարբեր կոմբինացիաներ։ «Առանձնահատուկ» համարանիշի օգտագործման իրավունքը ստանալու համար կազմակերպվում է աճուրդ։ 

Ավտոմեքենայի բացթողումն իրականացվում է այն մաքսազերծելիս, որը հնարավոր է իրականացնել Գյումրիում գտնվող Հյուսիսային մաքսատանը։ Գործընթացին մասնակցելու համար հերթերից խուսափելու նպատակով հնարավոր է նախապես այց ամրագրել։ 

Ավտոմեքենայի մաքսազերծման ձևակերպումն իրականացվում է Գյումրիում գտնվող Հյուսիսային մաքսատանը։ Գործընթացին մասնակցելու համար հերթերից խուսափելու նպատակով հնարավոր է նախապես այց ամրագրել։ 

Տրանսպորտային միջոց վաճառելիս, գնելիս կամ նվիրատվությամբ հանձնելիս անհրաժեշտ է պետականորեն գրանցել դրա սեփականության իրավունքը։ 

Գործարքը հնարավոր է իրականացնել առցանց եղանակով մի քանի րոպեում՝ առանց հաշվառման-քննական բաժին (ՀՔԲ) այցելելու:

Ավտոմեքենան գնելուց, ներմուծելուց կամ վերասարքավորելուց հետո անհրաժեշտ է դիմել Ճանապարհային ոստիկանություն՝ դրա սեփականության իրավունքը պետականորեն գրանցելու համար։

Ավտոմեքենայի հաշվառման համար անհրաժեշտ է դիմել ֆիզիկապես՝ նախապես այց ամրագրելով։

Շարժական գույքի նկատմամբ իրավունքները գրանցվում են իրավաբանական անձանց պետական միասնական գրանցամատյանում, որից քաղվածք ստանալու կարգը սահմանված է ՀՀ կառավարության և ՀՀ արդարադատության նախարարի համապատասխան կարգով և որոշումներով:

Բոնուս–Մալուսը ԱՊՊԱ ոլորտում ապահովագրական վճարների զեղչերի (բոնուսների) և հավելավճարների (մալուսների) համակարգ է: Կախված քո ապահովագրական պատմությունից՝ ստանում ես Բոնուսային կամ Մալուսային դաս, ինչի հիման վրա էլ հաշվարկվում է ապահովագրավճարի չափը:

Վարչական կարգով վարորդական իրավունքից զրկված քաղաքացիները կարող են վերականգնել վկայականը՝ առանց նոր քննություններ հանձնելու։

Ավտոմեքենան պետք է որոշակի պարբերականությամբ տեխնիկական զննություն անցնի։ Այդ պարբերականությունը կախված է ավտոմեքենայի տեսակից և թողարկման տարեթվից։

Ճանապարհային երթևեկության խախտումներ կատարելիս տուգանքների վերաբերյալ ծանուցումները հնարավոր է ստանալ էլեկտրոնային եղանակով, ինչի դեպքում տուգանքը կզեղչվի 20%-ով։ Դրա համար անհրաժեշտ է Ճանապարհային ոստիկանությանը տրամադրել գործող էլեկտրոնային փոստի հասցե, որին քաղաքացին ցանկանում է ստանալ կատարած խախտման և տուգանքի մասին ծանուցումը։

Երևանում վճարովի ավտոկայանատեղերում ավտոմեքենան կայանելու համար վճարումներն իրականացվում են առցանց եղանակով։

Կա վճարման մի քանի տարբերակ, օրինակ՝ բանկային հավելվածով կամ SMS հաղորդագրության միջոցով։

Այս հավելվածի միջոցով հնարավոր է ստանալ տեղեկություններ ՀՀ միջպետական և հանրապետական ճանապարհների վիճակի մասին։ 

Եթե ճանապարհատրանսպորտային պատահար է տեղի ունեցել, ապա անհրաժեշտ է դրա մասին տեղեկացնել մեքենան սպասարկող ապահովագրական ընկերությանը և գրանցել պատահարը։ 

Ապահովագրական ծառայությունները մատուցվում են մասնավոր ընկերությունների կողմից, որոնցից յուրաքանչյուրն առաջարկում է ծառայությունների իր փաթեթն ու սակագները։ Իսկ ոլորտը վերահսկվում է Հայաստանի ապահովագրողների բյուրոյի կողմից։

Հայաստանից Վրաստան և հակառակ ուղղությամբ ոչ կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ իրականացնող ՀՀ համարանիշներով մասնավոր ավտոբուսների, տաքսիների, ինչպես նաև ընտանիքով և անձնական մեքենայով ճամփորդելիս պետք է լրացնել ուղևորների պարտադիր ցանկ։ 

Ուղևորների ցանկը պարտադիր է լրացնել 5-ից ավելի ուղևոր ունենալու դեպքում՝ անկախ քաղաքացիությունից։

Յուրաքանչյուր վարորդի տրվում է տարեկան 13 բալ։ Եթե տարվա կտրվածքով վարորդը կատարում է իրավախախտում, ապա տրված բալերից հանվում են տուգանային միավորներ, որոնց չափը որոշվում է՝ ելնելով խախտումների վտանգավորության աստիճանից ու քանակից։

Բալերի մնացորդը վարորդը կարող է ստուգել առցանց եղանակով։

Ճանապարհային երթևեկության կանոնները չպահպանելու դեպքում գործում են վարչական տուգանքներ, որոնց չափը և ձևը կախված են խախտման տեսակից։

Եթե ավտոմեքենայի սեփականատերը չի կատարել իրավախախտումը, այլ այն կատարվել է մեկ այլ անձի կողմից, ով տվյալ պահին վարել է սեփականատիրոջ ավտոմեքենան, ապա սեփականատերը կարող է ավտոմեքենան կցել իրական վարորդին։ Այս դեպքում բալերը կպակասեն իրական վարորդի միավորներից, այլ ոչ թե սեփականատիրոջ։

Ավտոմեքենան պետք է որոշակի պարբերականությամբ տեխնիկական զննություն անցնի։ Այդ պարբերականությունը կախված է ավտոմեքենայի տեսակից և թողարկման տարեթվից։

Տեխնիկական զննության ժամկետը հնարավոր է ստուգել առցանց եղանակով։

Թույլտվություն տրամադրվում է ՀՀ ընդհանուր օգտագործման պետական ավտոմոբիլային ճանապարհներով 36-44 տոննա ընդհանուր զանգվածով և (կամ) մեծ եզրաչափերով տրանսպորտային միջոցով բեռ փոխադրելու, իսկ հատուկ թույլտվություն՝ ՀՀ ընդհանուր օգտագործման պետական ավտոմոբիլային ճանապարհներով` 44 տոննա ընդհանուր զանգվածը կամ մեկ սռնու վրա ընկնող բեռնվածքը 11.5 տոննան գերազանցող ծանրաքաշ տրանսպորտային միջոցով չմասնատվող բեռ փոխադրելու համար:

ՀՀ-ում օդանավերի աղմուկի սերտիֆիկատը տրվում է կառավարությանն առընթեր քաղաքացիական ավիացիայի գլխավոր վարչության կողմից սեփականատիրոջ կամ շահագործողի հայտի և տեղանքում ըստ աղմուկի օդանավի տեսակի հավաստագրի հիման վրա: 

ՀՀ-ում օդանավի տեխսպասարկման մասնագետին տրվում է ՓԱՐՏ-66 վկայական, որը ստանալու համար անհրաժեշտ է դիմել ՀՀ կառավարությանն առընթեր քաղաքացիական ավիացիայի գլխավոր վարչություն։ 

ՀՀ-ում օտարերկրյա պետությունների կողմից տրված ավիացիոն մասնագետների վկայականների ճանաչումը, կասեցումը և դադարեցումը կատարվում է ՀՀ քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի սահմանած ընթացակարգով։

Ավիացիոն մասնագետի վկայականը փաստաթուղթ է, որը իրավունք է տալիս վկայական կրողին դրա մեջ նշված որակավորման նիշերին համապատասխան իրականացնել մասնագիտական գործառույթներ: Ավիացիոն մասնագետի մոտ վկայականի առկայությունը պարտադիր է մասնագիտական գործառույթն իրականացնելիս:

ՀՀ-ում գրանցված օդանավերը սպասարկվում և սերտիֆիկացվում են՝ համաձայն ԵԱՍԱ-ի ՓԱՐՏ-145 պահանջների։

Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի կողմից հայտատուին տրամադրվում է հավաստագիր և կանոնավոր օդային հաղորդակցություններ իրականացնող փոխադրողի նշանակում՝ կանոնավոր առևտրային օդային փոխադրումների իրականացման նպատակով։

Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի կողմից հայտատուին տրամադրվում է օդանավ շահագործողի վկայական՝ առևտրային օդային հաղորդակցությունների իրականացման նպատակով։

Աերոդրոմների սերտիֆիկացում է համարվում գործառույթը, որի ընթացքում տեսական և գործնական եղանակներով ուսումնասիրվում է աերոդրոմի համապատասխանությունը Չիկագոյի կոնվենցիայիով սահմանված չափանիշերին և միջազգային ստանդարտներին:

Օդանավը ապագրանցելու համար օդանավի սեփականատերը հայտ է ներկայացնում Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտե։ 

Օդանավը գրանցելու համար օդանավի սեփականատերը հայտ է ներկայացնում Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտե։ 

Օդանավի շահագործողը հայտ է ներկայացնում Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտե` օդանավին թռիչքային պիտանիության սերտիֆիկատի տրամադրելու նպատակով

ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունն իրականացնում է ՀՀ-ում հաշվառման ենթակա ինքնագնաց ճանապարհաշինարարական, շինարարական և այլ մեքենամեխանիզմների ցանկում ընդգրկված տեխնիկայի հաշվառումը, պետհամարանիշի և տեխնիկական վկայագրի տրամադրումը։

Վարորդական վկայական ստանալու համար տեսական քննությունից հետո անհրաժեշտ է հանձնել նաև գործնական քննություն։

Վարորդական վկայական ստանալու համար անհրաժեշտ է հանձնել որակավորման 2 քննություն՝ տեսական և գործնական։ 

Երբ քաղաքացին արդեն տիրապետում է ավտոմեքենա վարելու տեսական գիտելիքներին, անհրաժեշտ է հերթագրվել և հանձնել վարորդական տեսական քննություն։

Վարորդական վկայական ստանալու համար որևէ դիմում չի ներկայացվում․ անհրաժեշտ է 2 փուլով որակավորման քննություններ հանձնել՝

• տեսական քննություն՝ տեսական գիտելիքների ստուգում,
• գործնական քննություն` գործնական վարման հմտությունների և վարքագծի ստուգում։

Երկրորդ՝ գործնական քննությունը հաջողությամբ հանձնելուց հետո անհրաժեշտ է մոտենալ հաշվառման-քննական բաժնի աշխատակցին, ով կտրամադրի վարորդական վկայականը։ Վկայականի համար օգտագործվելու է այն լուսանկարը, որն արվել էր տեսական քննությունը հանձնելիս։

Վկայականը կորցնելու կամ գործողության ժամկետը լրանալու դեպքում դրա կրկնօրինակը ստանալու համար անհրաժեշտ է այցելել նախընտրելի հաշվառման-քննական բաժին (ՀՔԲ)՝ առցանց հերթագրվելով «Ամրագրել այց» կոճակը սեղմելուց հետո։

Օտարերկրյա վարորդական վկայականը հայկականով փոխանակելու համար անհրաժեշտ է դիմել ՀՀ ճանապարհային ոստիկանություն։

Վարորդական վկայականի փոխանակման դեպքում օտարերկրյա վարորդական վկայականը կորցնում է իր իրավական ուժը։

Ուշադրություն
Վարորդական իրավունք ունեցող ՀՀ երկքաղաքացիները Հայաստանում մեքենա վարելու համար պետք է ունենան ՀՀ վարորդական վկայական, որը նրանք կարող են հեշտությամբ ստանալ առանց տեսական և գործնական քննություններ հանձնելու՝ 1 աշխատանքային օրվա ընթացքում, ընդ որում՝ օտարերկրյա վարորդական վկայականը չի կորցնի իրավական ուժը։ Անհրաժեշտ է պարզապես այցելել նախընտրելի հաշվառման-քննական բաժին՝ առանց այց ամրագրելու։

Երևանի հանրային տրանսպորտի տոմս հնարավոր է գնել 3 եղանակով՝

• առցանց՝ ստեղծելով անձնական էջ և դրան կցելով բանկային քարտը կամ տրանսպորտային քարտը,
• TelCell Wallet հավելվածի միջոցով,
• ֆիզիկապես՝ գնելով տրանսպորտային քարտ TelCell վճարային տերմինալից (քարտի գնման համար գործում են կոնկրետ հասցեներում) և լիցքավորելով այն ուղետոմսերով։

Սոցիալական որոշ խմբերի համար գործում են հանրային տրանսպորտից օգտվելու արտոնություններ։ 

ՀՀ կառավարությունը որոշմամբ՝ տրամադրվում են անվճար երթևեկության վկայականներ որոշ քաղաքացիների՝ քաղաքային, մերձքաղաքային և միջքաղաքային հանրային տրանսպորտից օգտվելու համար՝ բացառությամբ տաքսիների: Այս արտոնությունը գործում է բոլոր տեսակի հանրային տրանսպորտի համար, անկախ սեփականության ձևից։